بورس کالا چیست؟
بورس کالا یک بازار رسمی و سازمانیافته است که در آن کالاهای مختلفی معامله میشوند. این بازار از نظر شفافیت، دسترسی به اطلاعات و کاهش ریسکهای معاملاتی، بستری بسیار جذاب برای فعالان اقتصادی است. بورس کالا ایران از سال 1386 فعالیت خود را آغاز کرده و به عنوان یکی از مهمترین بازارهای کالایی در منطقه شناخته میشود.
انواع قراردادهای جاری در بورس کالا
در بورس کالا، انواع مختلفی قرارداد به شرح ذیل وجود دارد که معاملهگران میتوانند بر اساس نیاز و استراتژیهای خود از آنها استفاده کنند.
- قرارداد نقدی (Spot Contract)
قراردادی است که در آن یک خریدار با یک فروشنده بر سر کالایی با مشخصات و قیمت تعیین شده توافق کرده که بر اساس آن، در زمان عقد قرارداد ثمن معامله توسط خریدار به فروشنده به طور کامل پرداخت شده و در مقابل فروشنده نیز کالا را به خریدار تحویل میدهد. در این صورت قرارداد به اتمام میرسد.
- قرارداد سلف (Forward Contract)
قراردادی است که بر اساس آن یک خریدار و یک فروشنده بر سر کالایی با مشخصات و قیمت تعیین شده توافق کرده تا موقع عقد قرارداد ثمن معامله توسط خریدار به فروشنده به طور کامل پرداخت شده و در مقابل فروشنده کالا را در آینده مشخصی که تاریخ سررسید است به فروشنده تحویل میدهد.
- قرارداد آتی (Futures Contract)
قراردادی است که بر اساس آن یک خریدار و یک فروشنده بر سر میزان مشخصی از کالاهای خاص باقیمت تعیین شده توافق کرده که بر اساس آن، هم خریدار و هم فروشنده در تاریخ سررسید قرارداد، آن کالا را با ثمن درج شده در قرارداد، بین هم مبادله نمایند. خریدار و فروشنده برای حسن انجام کار و عدم نکول مبلغی بهعنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای میسپارند تا در صورت خلف وعده از هر طرف، این اتاق خسارت طرف مقابل را پرداخت نماید.
- قرارداد اختیار معامله (Options Contract)
قرارداد اختیار معامله قراردادی است که در آن یک خریدار با پرداخت وجهی که خیلی کمتر از ثمن معامله است، در قالب پریمیوم، اختیار (حق) خرید و یا فروش کالایی را از یک فروشنده خریداری مینماید. قرارداد اختیار معامله به دو نوع کلی اختیار خرید و اختیار فروش تقسیم میشود. این قرارداد برای کسانی که به دنبال کاهش ریسک و ایجاد فرصتهای سودآوری هستند، بسیار مفید است.
- قرارداد سلف استاندارد (Standard Forward Contract)
قراردادی است که بر اساس آن یک خریدار و یک فروشنده بر سر کالایی با مشخصات و قیمت تعیین شده توافق نموده تا در زمان عقد قرارداد ثمن معامله توسط خریدار به طور کامل پرداخت شود. در مقابل فروشنده کالا را در تاریخ سررسید قرارداد به خریدار تحویل دهد. در این قرارداد دقت شود که فروشنده باید خریدار قرارداد سلف باشد. بعد از انعقاد قرارداد سلف به طور موازی میتواند آن را با قرارداد سلف استاندارد به خریدار دیگری واگذار نموده و از این محل منفعت کسب نماید. لازم به ذکر است اگر فروشنده خود خریدار قرارداد سلف نباشد، فروش مال غیر انجام داده که این امر غیرقانونی است.
- قرارداد نسیه (Credit contract)
قراردادی است که بر اساس آن یک خریدار با یک فروشنده بر سر کالایی با مشخصات و قیمت تعیین شده توافق کرده تا در زمان عقد قرارداد فروشنده کالا را به خریدار تحویل داده، در مقابل خریدار ثمن معامله را در تاریخ سررسید به طور کامل به فروشنده پرداخت نماید.
- صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا (ETF)
صندوقهای سرمایهگذاری یکی از ابزارهای مالی نوینی هستند که در آن سرمایهگذاران بهواسطهٔ عدم توانمندی در تحلیل و بررسی بازار یا بهواسطهٔ میزان کم سرمایه قادر به فعالیت مستقل در بازار نمیباشند. بدین سبب برای استفاده از فضای موجود در بازار و کسب منفعت از آن میتوانند با سرمایهگذاری کمریسک در این صندوقها به طور غیرمستقیم از فضای بازار بهرهمند شوند.
- گواهی سپرده کالایی
باتوجهبه پیشرفتهای زیادی که در حوزه بازارهای مالی به وجود آمده، نیازی به حمل کالا توسط فروشنده از شهری به شهر دیگر برای ارائه به خریدار جهت رویت و تأیید کیفیت آن نمیباشد. وی میتواند با ارائه کالا به یکی از انبارهای تحت نظارت بورس کالا، پس از تأیید کیفیت آن بر اساس استاندارد، نسبت به تحویلدهی کالا اقدام و در مقابل قبض انبار دریافت نماید. در نهایت پس از توافق با خریدار با ارائه قبض انبار میتواند نسبت به تسویه با وی اقدام نماید. بنا بر مصوبه شورایعالی بورس و اوراق بهادار گواهی سپرده کالایی اوراق بهاداری است که مؤید مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالا است و پشتوانه آن قبض انباری است که توسط انبارهای موردتأیید بورس صادر میگردد.
چرا سرمایهگذاری در بورس کالا؟
سرمایهگذاری در بورس کالا به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد آن، گزینهای جذاب برای سرمایهگذاران است. برخی از مزایای سرمایهگذاری در بورس کالا عبارتند از:
- شفافیت اطلاعات: بورس کالا بستری شفاف و قانونمند است که اطلاعات موردنیاز معاملهگران را بهصورت عمومی در اختیار آنها قرار میدهد.
- کاهش ریسک: با استفاده از ابزارهای مالی مختلف مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله، سرمایهگذاران میتوانند ریسکهای موجود در بازار را کاهش دهند.
- تنوع محصولات: گستره وسیع محصولات قابلمعامله در بورس کالا، سرمایهگذاران را قادر میسازد تا سبد سرمایهگذاری متنوعی ایجاد کنند.
- نقدشوندگی بالا: یکی دیگر از ویژگیهای جذاب بورس کالا، نقدشوندگی بالای قراردادها و امکان انجام معاملات سریع است.
نحوه ورود به بازار بورس کالا
برای ورود به بازار بورس کالا، سرمایهگذاران باید ابتدا از طریق کارگزاریهای معتبر اقدام به ثبتنام کنند. پس از احراز هویت و دریافت کد معاملاتی، افراد میتوانند بهصورت آنلاین به بازار دسترسی پیدا کرده و معاملات خود را آغاز نمایند. لازم به ذکر است برای فعالیت در هر قرارداد باید کد معاملاتی اختصاصی دریافت کرده و از پلتفرمهای مخصوص به هر قرارداد استفاده شود.
بازار بورس کالا با ارائه فرصتهای متنوع و قراردادهای مالی مناسب، بستری ایدهآل برای سرمایهگذاران به شمار میآید. اگر شما هم به دنبال راهکاری مطمئن برای سرمایهگذاری و حفظ ارزش داراییهای خود هستید، بورس کالا میتواند یکی از بهترین گزینهها باشد. برای یادگیری بیشتر و آشنایی با روشهای موفقیت در این بازار، پیشنهاد میکنیم از دورههای آموزشی و مقالات تخصصی ما در سایت www.daneshtahlil.com دیدن فرمایید.
رضا کردری، مؤسس آکادمی دانش تحلیل، مدرس مباحث روانشناسی عرضه و تقاضا، تکنیکال، اقتصادی و تحلیلگر بازار سرمایه و طراح استراتژی معاملاتی PSDC