انواع سکه‌های بانکی در اقتصاد ایران

تاریخچه سکه‌های بانکی در ایران

ضرب سکه در ایران به دوران باستان بازمی‌گردد و در طول تاریخ پادشاهان مختلف این سرزمین، سکه‌های گوناگونی ضرب کرده‌اند. اما سکه‌های بانکی مدرن ایران عمدتاً به دوران قاجار و سپس دوران پهلوی بازمی‌گردند. در دوران قاجار، اولین سکه‌های بانکی رسمی ایران ضرب شد و به‌تدریج این سکه‌ها به‌عنوان بخشی از نظام پولی رسمی کشور به کار گرفته شدند.

با تأسیس بانک ملی ایران در سال 1307 هجری شمسی و با گذشت زمان، مسئولیت ضرب سکه‌های بانکی به این بانک واگذار شد. بانک ملی ایران نه تنها به عنوان بانک مرکزی عمل می‌کرد، بلکه وظیفه ضرب سکه‌ها و چاپ اسکناس‌ها را نیز بر عهده داشت. سکه‌های طلا، که به نام “سکه بهار آزادی” شناخته می‌شوند، از جمله مهم‌ترین سکه‌های بانکی ایران به شمار می‌آیند. سکه بهار آزادی، که به عنوان سکه بانکی طلای ایران شناخته می‌شود، پس از انقلاب اسلامی ایران به مناسبت اولین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1358 ضرب شد. این سکه به عنوان نمادی از آزادی و استقلال کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اولین سری از سکه‌های بهار آزادی در دو وزن اصلی تمام‌سکه و نیم‌سکه تولید شدند و به‌سرعت به عنوان یکی از محبوب‌ترین انواع سرمایه‌گذاری و ذخیره ارزش در ایران مورد استقبال قرار گرفتند.

انواع سکه‌های بانکی ایران

سکه‌های بانکی ایران عمدتاً در چند نوع مختلف ضرب و عرضه می‌شوند. هر یک از این سکه‌ها دارای وزن، ارزش و ویژگی‌های خاص خود هستند. در این بخش به معرفی انواع مختلف سکه‌های بانکی رایج در ایران می‌پردازیم.

• سکه تمام بهارآزادی (طرح قدیم): سکه تمام بهارآزادی که معمولاً به‌عنوان سکه کامل شناخته می‌شود، دارای وزن 8.133 گرم است و از طلای 22 عیار با قطر 22 میلیمتر ساخته شده است. وزن طلای خالص آن 7.322 گرم بوده و از سال 1358 تا سال 1374 تولید شده است. این سکه به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش در ایران شناخته می‌شود.

• سکه تمام امامی (طرح جدید): سکه تمام امامی به‌عنوان سکه کامل شناخته می‌شود، این سکه دارای وزن 8.133 گرم است و از طلای 22 عیار با قطر 22 میلیمتر ساخته شده است. وزن طلای خالص آن 7.322 گرم بوده و از سال 1374 تا سال 1386 تولید شده است. این سکه به واسطه جدید بودن و استقبال بیش از حد سرمایه گذاران، روتین بازار شده و به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش در ایران شناخته می‌شود و بیشترین حجم معاملات در بازار سکه‌های بانکی به این نوع سکه اختصاص دارد. بر روی سکه تصویر بارگاه ملکوتی آقا امام رضا (ع) و بر پشت آن نام مبارک امیرالمومنین آقا علی ابن ابیطالب (ع) نقش بسته است.

• نیم‌سکه بهارآزادی: نیم‌سکه بهارآزادی نیز یکی از پرطرف‌دارترین انواع سکه در ایران است. وزن این سکه 4.0665 گرم است و از همان طلای 22 عیار با قطر 19 میلیمتر ساخته شده است ساخته شده است. وزن طلای خالص آن 7.322 گرم بوده و از سال 1358 تا سال 1386 تولید شده است. نیم‌سکه‌ها به دلیل وزن کمتر و قیمت مناسب‌تر در مقایسه با سکه‌های تمام، برای سرمایه‌گذارانی که به دنبال گزینه‌های کوچک‌تر هستند، جذابیت دارند. بر روی سکه تصویر امام خمینی (ره) و بر پشت آن نام مبارک امیرالمومنین آقا علی ابن ابیطالب (ع) نقش بسته است.

• ربع‌سکه بهارآزادی: ربع‌سکه یکی دیگر از انواع سکه‌های بانکی است که با وزنی در حدود 2.03225 گرم و از طلای 22 عیار با قطر 22 میلیمتر ضرب می‌شود. وزن طلای خالص آن 7.322 گرم بوده و از سال 1358 تا سال 1386 تولید شده است.  این نوع سکه معمولاً برای هدیه دادن یا سرمایه‌گذاری‌های کوچک‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد و در بین مردم محبوب است. بر روی سکه تصویر بارگاه ملکوتی آقا امام رضا (ع) و بر پشت آن نام مبارک امیرالمومنین آقا علی ابن ابیطالب (ع) نقش بسته است.

• سکه گرمی: سکه گرمی که به‌عنوان کوچک‌ترین نوع سکه بانکی طلا در ایران شناخته می‌شود، دارای وزنی حدود 1.01 گرم است. این سکه نیز همانند ما بقی سکه ها از طلای 22 عیار با قطر 13.3 میلیمتر ساخته می شود. وزن طلای خالص آن 0.909 گرم بوده و از سال 1390 تاکنون تولید شده است. این سکه معمولاً برای هدیه و یا سرمایه‌گذاری‌های جزئی مورد استقبال عموم مردم قرار گرفته است. بر روی سکه تصویر امام خمینی (ره) و بر پشت آن نام مبارک امیرالمومنین آقا علی ابن ابیطالب (ع) نقش بسته است.

اهمیت سکه‌های بانکی در اقتصاد ایران

سکه‌های بانکی طلا در ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و به دلایل متعددی همواره موردتوجه سرمایه‌گذاران و مردم عادی قرار گرفته‌اند. از جمله مهم‌ترین دلایل اهمیت این سکه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. ابزار ذخیره ارزش: سکه‌های طلا به‌عنوان یک ابزار ذخیره ارزش در زمان‌های بحران اقتصادی و نوسانات شدید نرخ ارز و تورم مورداستفاده قرار می‌گیرند. در واقع، مردم ایران با خرید سکه طلا، سعی می‌کنند ارزش دارایی‌های خود را در برابر کاهش ارزش پول ملی حفظ کنند.
2. سرمایه‌گذاری ایمن: سرمایه‌گذاری در سکه‌های طلا به دلیل پشتوانه ارزشمند فلزی آن‌ها، به‌عنوان یکی از امن‌ترین روش‌های سرمایه‌گذاری در ایران شناخته می‌شود. در شرایطی که بازارهای مالی؛ مانند بورس و ارز ناپایدار هستند، طلا همواره به‌عنوان یک گزینه مطمئن برای سرمایه‌گذاران مطرح است.
3. حفظ ارزش در برابر تورم: طلا به‌عنوان یک کالای کمیاب و گران‌بها، معمولاً در برابر تورم مقاوم است. در طول سال‌ها، سکه‌های طلا در ایران توانسته‌اند ارزش خود را حفظ کنند و حتی در بسیاری از مواقع با افزایش قیمت طلا در بازارهای جهانی، ارزش این سکه‌ها نیز افزایش‌یافته است.

نقش بانک مرکزی در بازار سکه‌های بانکی

بانک مرکزی ایران به‌عنوان نهاد نظارتی و اجرایی در حوزه پولی و مالی کشور، نقش مهمی در کنترل و مدیریت بازار سکه‌های بانکی دارد. بانک مرکزی علاوه بر نظارت بر ضرب و توزیع سکه‌ها، با تعیین قیمت رسمی سکه‌های طلا و اجرای سیاست‌های پولی مناسب، تلاش می‌کند تا از نوسانات شدید قیمت در بازار جلوگیری کند. بانک مرکزی ایران به‌صورت دوره‌ای سکه‌های بانکی را به‌منظور تعدیل تقاضا و کاهش نوسانات بازار عرضه می‌کند. این اقدام به ثبات بیشتر بازار سکه‌های طلا کمک می‌کند و از احتکار و سوءاستفاده‌های احتمالی در بازار جلوگیری می‌نماید.

نتیجه‌گیری

سکه‌های بانکی ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای مالی و ذخیره ارزش، نقش حیاتی در اقتصاد کشور ایفا می‌کنند. این سکه‌ها نه‌تنها به‌عنوان یک وسیله مبادله، بلکه به‌عنوان یکی از امن‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش در برابر تورم شناخته می‌شوند. باوجود چالش‌ها و مشکلات موجود در بازار سکه‌های بانکی، همچنان این بازار از اهمیت زیادی در میان مردم و سرمایه‌گذاران برخوردار است و نقش مهمی در حفظ ثبات اقتصادی و مدیریت دارایی‌های شخصی و ملی دارد.

بانک مرکزی ایران به‌عنوان نهاد نظارتی اصلی، با اجرای سیاست‌های مناسب و کنترل بازار، سعی در حفظ تعادل و کاهش نوسانات بازار سکه‌های طلا دارد. آینده بازار سکه‌های بانکی ایران به عواملی چون سیاست‌های اقتصادی داخلی، وضعیت بازارهای جهانی و میزان تقاضا در داخل کشور بستگی دارد، اما بدون شک این سکه‌ها همچنان به‌عنوان یکی از معتبرترین ابزارهای مالی و اقتصادی کشور باقی خواهند ماند . آکادمی “دانش تحلیل” به‌عنوان مرجع تخصصی تحلیل روانشناسی عرضه و تقاضا در راستای ارائه بهترین و به‌روزترین خدمات آموزشی، دوره‌ای با عنوان “دوره جامع کسب درآمد از بازار طلا، سکه، ارز” برای کمک به عزیزانی که می‌خواهند به طور تخصصی در این حوزه فعالیت کنند و درآمدی پایدار برای بهبود اقتصاد خانواده خود ایجاد نمایند تدارک دیده است. با شرکت در این دوره می‌توانید تمامی مهارت‌هایی که نیازمند حضوری حرفه‌ای در بازار داشته باشید را در حداقل زمان و با کمترین هزینه به دست آورید. سرفصل دوره مذکور به شرح ذیل است.

• تعاریف و مبانی طلا
• بازار فارکس
• صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا
• گواهی سپرده سکه
• آتی سکه
• طلای فیزیکی (شمش، آبشده، طلای زینتی)
• سکه‌های بانکی
• سکه‌های غیربانکی
• سکه‌های سال بالا و سال پایین
• نحوه تشخیص انواع سکه اصل از تقلبی
• نحوه محاسبات قیمت انواع ارز با مبنای مختلف
• نحوه تشخیص انواع ارز اصل از تقلبی
• استراتژی‌های خریدوفروش

        رضا کردری مدرس مباحث تکنیکال، روانشناسی عرضه و تقاضا، مباحث اقتصادی و همچنین تحلیل‌گر بازار سرمایه و طراح استراتژی معاملات PSDC